De Platform sutra van Huineng

Een van de belangrijkste momenten in de vorming van de Chinese zentraditie vond  platform sutravolgens de overlevering plaats in de loop van de zevende eeuw, zo rond 660. Toen liet een jong en ongeletterd keukenhulpje in een Chinees klooster een gedicht op een muur schrijven dat de gebruikelijke boeddhistische visie op verlichting totaal onderuit haalde. De hoofdmonnik van het klooster had een gedicht geschreven waarin het bewustzijn als een met stof bedekte spiegel werd voorgesteld. De boeddhistische beoefening bestond er dan uit om de spiegel voortdurend te poetsen en stofvrij te houden. Met andere woorden: door ons bewustzijn voortdurend te schonen van beperkende verlangens, gehechtheden, en verkeerde ideeën kunnen we een zuiver, verlicht bewustzijn realiseren.

Het keukenhulpje maakte korte metten met deze benadering. Het bewustzijn is helemaal geen spiegel, zo liet hij optekenen, dus waar zou zich dan stof kunnen verzamelen? En wat zou er dan geschoond moeten worden? De voortdurende poging om denkbeeldig stof van een denkbeeldige spiegel te verwijderen houdt ons gevangen in onwetendheid. We worden pas vrij als we ons realiseren hoe absurd die poging is.

Het jonge keukenhulpje werd later een beroemd zenmeester. Na zijn dood werd hij postuum uitgeroepen tot de zesde zenpatriarch, Huineng (638-713). Zijn visie op zen werd opgetekend in de Platform sutra, en stond bekend als de benadering van ‘plotselinge verlichting’, in tegenstelling tot de benadering van de hoofdmonnik die als ‘geleidelijke verlichting’ werd omschreven. Alle zenscholen baseren zich op Huinengs benadering van plotselinge verlichting.